معاون اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان‌شمالی گفت: صدای دلنواز دوتارهای بخشی‌ این استان گردشگران را به این خطه دعوت می‌کند.

 

علی اکبر وحدتی افزود: بخشی‌ها از برجسته‌ترین و معروفترین دوتارنوازان در شمال این استان هستند که همراه با موسیقی محلی به نقل داستان‌های حماسی و عرفانی می‌پردازند.

 

وی ادامه داد: موسیقی بخشی‌ها در مناطق شمالی خراسان شامل شهرهای بجنورد، شیروان، اسفراین، قوچان و درگز و با تغییرات اندکی در مناطق ترکمن‌نشین مانند جرگلان هم نواخته می‌شود.

 

به گفته وی این موسیقی، با توجه به حضور اقوام کرد و ترک در منطقه شمال خراسان با موسیقی شرق و جنوب خراسان فرق دارد و ویژگی بارز کردی و ترکی در آن مشهود است.

 

وحدتی با اشاره به اینکه بخشی‌ها اغلب به زبان ترکی، کردی و ترکمنی و سایر گویش‌های فارسی رایج در خراسان در منطقه اجرا می‌کنند اظهار کرد: این اجرا منحصر به مراسم خاصی نیست و بخشی‌ها در بیشتر موقعیت‌های اجتماعی به ویژه در مراسم بزم و شادی و در ایام گذشته حتی در مراسم سوگواری هم به اجرای موسیقی می‌پرداختند.

 

وی تأکید کرد: به همین دلیل است که موسیقی در زندگی مردم این خطه جایگاهی خاص یافته و با تار و پود زندگی‌شان درهم آمیخته است.

 

وی با ذکر اینکه بخش‌ها از مهمترین نوازندگان خطه شمال خراسان هستند، توضیح داد: داستان‌سرایی و روایت‌گری همراه با نواختن آهنگ دلپذیر دوتار، آوازخوانی و دکلمه‌گویی از هنرهای آنهاست.

 

این مقام مسوول بیان کرد: بر اساس فلکلور و باورهای فرهنگ عامه مردم شمال خراسان هر دوتارنوازی بخشی نیست و در واقع بخشی به معنای کسی است که خدا به او موهبت و بخشش کرده و ویژگی‌های اخلاقی و کمالات معنوی او را به فردی ممتاز بدل ساخته است.

 

وی با اشاره به اینکه نوازندگان شمال خراسان به دو گروه اصلی عاشق و بخشی‌ها تقسیم می‌شوند، گفت: عاشق‌ها اغلب کرمانج هستند و سرنا، قشمه، دهل، دایره، کمانچه و نی می‌نوازند و کار اصلی آنها فقط اجرای موسیقی و رقص محلی است.

 

وی با بیان اینکه بخش‌ها در بین اقوام کرد و ترک هستند، اما تعداد بخشی‌های ترک و کیفیت و اصالت کارشان بیشتر است، افزود: این بخشی‌ها دوتار می‌نوازند، آواز می‌خوانند و به نقل افسانه‌های ترکی و کردی در موضوعات مختلف حماسی، تاریخی، مذهبی و عاشقانه می‌پردازند.

 

معاون اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان‌شمالی تصریح کرد: بخشی‌های شمال خراسان از بسیاری جهات شبیه بخشی‌های ترکمن هستند و به عبارت دیگر به دلایل مختلف می‌توان گفت بخشی‌های شمال خراسان تحت تأثیر بخشی‌های ترکمن بوده‌اند.

 

به گفته وی وجود داستان‌ها و روایات مشترک در بین آنها و نیز شباهت ساز و دوتارشان و همسانی برخی از شیوه‌های نواختن دوتار از جمله دلایل این امر است.

 

وی ادامه داد: شیوه نواختن دوتار بخشی‌ها بیشتر شبیه دوتارنوازی ترکمنی است تا شبیه دوتار شرق خراسان.

 

وحدتی اظهار کرد: داستان‌سرایی و نقالی یکی از مهمترین اشکال اجرای موسیقی شمال خراسان است که این داستان‌ها شامل ملودی‌ها و ترانه‌هایی با موضوعات و مضامین حماسی، تاریخی، مذهبی و عاشقانه است.