احساس – نوع تفکر – زندگی – شادیها و غمها و بسیاری دیگر از مسائل بشری موضوعاتی هستند که می توان آنها را از لا به لای جملات موسیقی یایی هر قومی استخراج کرد و در واقع گذشته و تاریخ آن قوم را در موسیقی آن جستجو و هویدا نمود.
امروزه موسیقی جزو جدایی ناپذیر زندگی بشریت از ابتدایی ترین تا پیشرفته ترین آن شده است که مرزی برای استفاده از آن وجود ندارد طوری که استفاده های سرگرمی – نظامی – رسانه – ورزشی دینی – دیجیتال و در دوره اخیر پزشکی علم موسیقی را به عنصر اصلی زندگی انسانها تبدیل کرده است.
در دورانهای گذشته بخصوص در ایران که یکی از خاستگاههای اصلی موسیقی خاور میانه می باشد موسیقی را در کنار علومی  چون نجوم  و هندسه جزو علوم ریاضی می دانستند و دانشمندان و اهل فضل و ادب موظف به یادگیری این علم بودند . این مسئله  با نگاهی به آثار دانشمندان بزرگ ایرانی کاملا آشکار است که بزرگانی چون ابو علی سینا – ابوریحان بیرونی – فارابی – حافظ – سعدی – و مولانا دست گرمی در موسیقی داشته و قریب به یقین جزو اساتید این رشته بودند.
ایران سرزمین موسیقی است که از دورانهای قدیم تا به امروز این هنر در آن جریان داشته و به تعداد اقوامی که در این سرزمین باستانی زندگی میکنند انواع موسیقی در آن رشد یافته و اجرا می گردد. ترکمنها – بلوچها – عربها – لرها – کردها و ترکها هر کدام در عین ارتباط فرهنگی ، موسیقی ویژه خود را دارند که ایران را از این لحاظ  به یکی از کشورهای برتر جهان تبدیل کرده است که در این میان آذربایجان و بخصوص شهرستان ارومیه جایگاه خاصی را به خود اختصاص داده است.
در آذربایجان و بخصوص شهرستان ارومیه موسیقیهای مختلفی در جریان است که مهمترین و مردمی ترین این موسیقیها موسیقی عاشیقی می باشد و شهرستان ارومیه به علت داشتن مکتبی مهم و منحصر به فرد از چهره های شاخص آن است
موسیقی عاشیقی در ارومیه اصیل ترین و بومی ترین هنر مردمان این دیار است که از صدها سال گذشته در این شهر جریان داشته و تا به امروز سینه به سینه توسط عاشیقها به نسل کنونی منتقل می گردد.
مکتب عاشقی ارومیه محل رشد عرفان و حماسه است و در آن موسیقی انسان را به تفکر و تعقل وادار میکند تا به کمال برسد . در این شهر باستانی حوادث ناگوار تاریخی و مرزی بودن در کنار زیستن اقوام  و ادیان مختلف  در آن شالوده موسیقی را تشکیل داده است که مردمان آن عواطف و احساسات خود را بدین گونه ابراز داشته اند و حقا از عهده این کار خوب بر آمدند.
موسیقی عاشیقی در این شهر به یک قوم  و دین خاص اختصاص ندارد . ترکها ، اهل سنت ، مسیحیان و یهودیها همه به یک زبان (ترکی آذری) آنرا اجرا می کنند و همه این هنرمندان در میان ساکنان  شهر دارای منزلت  ، اعتبار و جایگاه خاصی هستند .
در مکتب عاشقی ارومیه عاشیق همه کاره است هم می خواند هم می نوازد ، هم می خروشد هم ناله می کند ،هم کاسب است هم عاشق. در این مکتب بر خلاف سایر مکاتب صدای ساز قوپوز را می توان به وضوح شنید و عاشیق به راستی عاشیق است  نه خواننده ارکستر با کمک بالابان و دایره.
مکتب عاشیقی ارومیه قدیمی ترین و اصیل ترین مکتب عاشیقی در آذربایجان است که عاشیقهای آن هم به لحاظ خوانندگی و هم به لحاظ نوازنده گی از چیره دست ترین هنرمندان هستند که نوع اجرای آنهارا به غیر از ارومیه و شهرهای اطراف نمی توان در هیچ کجای جهان  شنید و بدین لحاظ ارومیه شهری صاحب سبک در موسیقی است که کمتر شهری در جهان از آن بهره مند است.
ارومیه در کنار جاذبه های منحصر به فرد تاریخی و طبیعی ، نقل بیدمشک و عرقیات گیاهی  که آنرا مشهور عام و خاص کرده است صاحب یکی از غنی ترین و اصیل ترین موسیقیهای محلی است که جا دارد به آن بیشتر پرداخت گردد و به عنوان سوغات فرهنگی این شهر و یکی از جاذبه های توریستی و یکی از میراثهای بشری از آن استفاده شایسته گردد.
در مکتب عاشیقی ارومیه در حال حاضر 54 مقام موسیقیایی توسط عاشیقها اجرا  می گردد که  موضو های مختلف عرفانی – حماسی و اجتماعی را در بر می گیرد ،مقامهایی مانند دیوان و تجنیس در حوزه عرفان ، دو بیت – جمشیدی – دورا خانی و سیاستاپل در حوزه حماسی و مقامهایی مانند تاجری -غربتی  هجران و شکریازی با رویکرد اجتماعی مورد استفاده قرار می گیرد که این نامگذاری ها بر اساس ذات آهنگ ، محلهای جغرافیایی و یا نام افرادی که احتمالا بوجود آورنده مقام بوده اند و یا به نام یکی از نزدیکان خود  ویا یکی از امرا و خوانین محلی  نامیده اند بوده است.


ادامه مطلب ...